ÇOCUKLARDA SINIR

Yazar: Metin ÖZDEMİR
2 Kasım 2026
10 kez okundu
2

AİLEDE ÇOCUKLARA SINIR NASIL KONULMALIDIR?

Sınırlar çocuğun özgürlüğünü kısıtlamaz, hayata hazırlar.

Bir çocuğu sevmek, onun her istediğini yapmak değildir. Onu mutlu etmek adına her talebini karşılamak, her hatasını görmezden gelmek ve her itirazında geri adım atmak da iyi ebeveynlik değildir. Çünkü çocuk yetiştirmek, yalnızca sevgiyi göstermek değil, aynı zamanda hayatın gerçeklerini öğretebilmektir.

Çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şeylerden biri sevgiyse diğeri de sınırdır. Sevgi çocuğa güven verir, sınırlar ise hayatın içinde nasıl hareket edeceğini öğretir. Bir başka ifadeyle çocuk, sevildiğini hissettiği kadar nerede durması gerektiğini de bilmelidir.

Peki, ailede çocuklara sınır nasıl konulmalıdır?

Her istediğini yapmak, çocuğa iyilik değildir.

Bir markette annesinden istediği oyuncağı alamayan çocuğun ağlamaya başladığını düşünelim. Anne, çevredeki insanların bakışlarından rahatsız olur ve sonunda oyuncağı alır. Çocuk o an istediğine kavuşmuştur. Fakat farkında olmadan önemli bir mesaj da öğrenmiştir: Israr edersem, ağlarsam ve tepki gösterirsem istediğimi elde edebilirim.

Bir sonraki alışverişte aynı davranışın tekrarlanması şaşırtıcı değildir.

Oysa anne, sakin bir şekilde şöyle diyebilirdi: “Bu oyuncağı beğendiğini biliyorum. Ancak bugün oyuncak almayacağız. Üzülmene saygı duyuyorum ama kararımız değişmeyecek.”

İşte sınır koymak tam olarak budur. Çocuğun duygusunu kabul etmek ama her duygusunun yönettiği bir hayat kurmasına izin vermemek…

Çünkü çocuk, hayal kırıklığıyla baş etmeyi de öğrenmelidir. Sınır koymak, yasaklamak değil, öğretmektir.

Sınır denildiğinde akla hemen yasaklar, kurallar ve cezalar geliyor. Oysa sağlıklı sınır koymak, çocuğa sürekli “Hayır!” demek değildir. Ona neden bazı davranışların kabul edilemeyeceğini açıklamaktır.

Örneğin, kardeşinin oyuncağını elinden alan bir çocuğa yalnızca “Yapma!” demek yeterli değildir.

“Sen de o oyuncağı kullanmak istiyorsun, bunu anlıyorum. Ama kardeşinin elinden izinsiz alamazsın. İstersen ondan izin isteyebilirsin.”

Bu yaklaşım çocuğa yalnızca bir yasağı değil; empatiyi, saygıyı, paylaşmayı ve başkasının hakkını gözetmeyi öğretir.

Unutmayalım ki çocuklar kuralların arkasındaki anlamı öğrendiklerinde, o kuralları içselleştirmeye başlarlar.

Çocuğun her isteği bir ihtiyaç değildir.

Günümüzde bazı ebeveynler çocuklarının üzülmesine, sıkılmasına, beklemesine ve hayal kırıklığı yaşamasına tahammül edemiyor. Çocuk bir şey istediğinde hemen karşılanıyor, bir sorun yaşadığında hemen müdahale ediliyor.

Örneğin, ödevini yapmak istemeyen bir çocuğun yerine ödevini yapan ebeveyn, belki o gün çocuğunun işini kolaylaştırıyor. Ancak ona sorumluluk almayı öğretme fırsatını kaçırıyor.

Çocuğun her sorununu çözmek, onun sorun çözme becerisini geliştirmez. Bazen ebeveynin yapması gereken şey çözümü sunmak değil, çocuğun çözümü bulmasına rehberlik etmektir.

“Ödevini senin yerine yapmayacağım ama istersen birlikte nereden başlayacağını düşünebiliriz.”

Bu cümle, hem desteği hem de sınırı aynı anda barındırır.

Ekran süresinde sınır yasak değil, dengeli olmalıdır. Çocukların dijital dünyayla ilişkisi de aile içinde sınır konulması gereken önemli konulardan biridir.

Akşam yemeğinde herkesin elinde telefon varsa çocuğa ekranı bırakmasını söylemek ne kadar etkili olabilir? Çocuklar çoğu zaman söylenenlerden çok gördüklerini örnek alırlar.

Bu nedenle ailede ekran sınırı yalnızca çocuklara yönelik olmamalıdır. Yemek saatlerinde telefonların bir kenara bırakılması, yatmadan önce ekran kullanımının sınırlandırılması ve ailece kaliteli zaman geçirilmesi ortak bir yaşam alışkanlığına dönüşmelidir.

Çocuğa “Telefonu bırak!” demeden önce yetişkinlerin de kendi davranışlarını sorgulaması gerekir. Çünkü çocuklara öğrettiğimiz değerler, önce kendi hayatımızda karşılık bulmalıdır.

Sınırlar tutarlı olmalıdır. Bir gün izin verilen bir davranışın ertesi gün hiçbir açıklama yapılmadan yasaklanması, çocuğun kafasını karıştırır.

Örneğin, hafta içi geç saatlere kadar televizyon izlemesine izin verilen bir çocuğa bir sonraki gün aniden “Artık televizyon izlemek yasak!” demek sağlıklı bir sınır değildir.

Kurallar önceden konuşulmalı, çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi dikkate alınmalı, mümkün olduğunca tutarlı uygulanmalıdır.

Anne başka, baba başka bir kural koyduğunda çocuk zamanla kuralları değil, hangi ebeveynin kararını değiştirebileceğini öğrenebilir.

Elbette ebeveynler her konuda aynı düşünmek zorunda değildir. Ancak çocukların yanında birbirlerinin otoritesini zedelemek yerine farklılıklarını kendi aralarında konuşmalıdırlar.

Çocuğun fikrini almak, otoriteden vazgeçmek değildir. Sınır koyarken çocuğa söz hakkı tanımak da son derece önemlidir.

Örneğin, uyku saatini belirlerken çocuğa “Saat kaçta yatmak istersin?” diye sorulabilir. Ancak bu, uyku saatinin tamamen çocuğun kararına bırakılması anlamına gelmez.

“Okul günlerinde erken uyuman gerekiyor. Sence yatmadan önce hangi kitabı okuyalım?”

Bu yaklaşımda kararın temel çerçevesini ebeveyn belirler, çocuk ise o çerçevenin içinde seçim yapar.

Böylece çocuk hem kendisini değerli hisseder hem de sınırların varlığını kabul etmeyi öğrenir.

En büyük hata, sınır koyarken sevgiyi geri çekmektir. Belki de üzerinde en çok durulması gereken konu budur.

“Benim dediğimi yapmazsan seni sevmem.”

“Bir daha seninle konuşmayacağım.”

“Yaramazlık yaparsan seni bırakıp giderim.”

Bu tür ifadeler çocuğa sınır koymaz; sevgiyi ve güven duygusunu bir pazarlık unsuruna dönüştürür. Oysa çocuk şunu bilmelidir: Davranışı kabul edilmeyebilir ama kendisi her zaman sevilmeye ve saygı görmeye devam eder.

“Bu davranışını kabul etmiyorum ama seni seviyorum. Birlikte daha doğru bir yol bulabiliriz.”

İşte sağlıklı ebeveynliğin temelinde bu anlayış vardır.

Çocuklara sınır koymak, onlara hayatı öğretmektir.

Çocuklarımızı hayatın bütün zorluklarından koruyamayız. Her istediklerinin gerçekleşeceği, herkesin onlara istedikleri gibi davranacağı bir dünya da hazırlayamayız.

Onlara öğretmemiz gereken; bekleyebilmek, hayır cevabını kabul edebilmek, başkalarının haklarına saygı göstermek, sorumluluk almak ve kendi davranışlarının sonuçlarını üstlenebilmektir.

Unutmayalım, sınırsız özgürlük çocuğu özgürleştirmez; bazen yönünü kaybetmesine neden olur.

Çocuğa sınır koyarken sertleşmek zorunda değiliz. Onu kırmadan kararlı olabiliriz. Her isteğine evet demeden de sevgimizi gösterebiliriz. Gerektiğinde hayır diyerek yanında olduğumuzu hissettirebiliriz.

Çünkü iyi ebeveynlik, çocuğun önündeki bütün engelleri kaldırmak değil, karşısına çıkan engelleri aşabilecek becerileri kazanmasına yardımcı olmaktır.

Çocuklarımızın hayatına duvarlar örmeyelim; onlara sınırları olan, güvenli ve özgürce gelişebilecekleri bir alan açalım.

Sevgiyle büyüyen, sınırlarla güçlenen çocuklar yetiştirmek dileğiyle…

Metin Özdemir

Diğer yazılarımı okudunuz mu?

CUMHURİYETİ KORUMAK NİÇİN ÖNEMLİDİR

İlgili

Yorumlar (2)

Yıldız TEK GAMLI dedi ki:

2 Kasım 2026, 23:41

sınır her iletişimde önemli özellikle geleceğin yetişkinlerini yetiştirirken dikkate alınacak bir yazı…

Yanıtla
Ozan Kasım KOL dedi ki:

2 Kasım 2026, 23:47

Yüreğinize sağlık hocam

Yanıtla

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et

Metin ÖZDEMİR

METİN ÖZDEMİR 1979 yılında Bursa'da doğdum. İstanbul Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünden 2002'de mezun oldum.Evli ve bir çocuk babasıyım. Eğitime ve kitaplara olan aşkım hiç bitmeyecek. Elimden geldiğince topluma örnek olmayı amaçlıyorum.

ÇOCUKLARDA SINIR