TOPRAĞIN HAFIZASI

Edebiyat/Şiir
TOPRAĞIN HAFIZASI

TOPRAĞIN HAFIZASI


Otobüs köy yoluna saptığında, şehrin gürültüsü arkamdan ağır bir kapı gibi kapandı. Camdan baktım: Toprak, güneşle kavrulmuş bir ekmek kabuğu gibi çatlamıştı. Sarı ile kahverengi arasında sıkışmış tarlalar, rüzgârın önünde eğilen başaklar, taşlı patikalar… Hiçbir şey bana tanıdık gelmiyordu. İstanbul’da harita üstünde öğrendiğim yerler, burada yalnızca bir toz bulutu, bir yokuş, bir çeşme kadar basitti.

Yol uzadıkça camdaki yansımam silikleşti. Şehirdeki ben, kravatlı toplantı odalarında rakamları konuşan, ekrana bakan, toprağa yalnızca ayakkabısının ucu değen bir adamdı. Burada ise camdan içeri dolan toz, yüzüme yapışan güneş, bana başka birini gösteriyordu. Annemin çocukken anlattığı köy hikâyeleri geldi aklıma; yazın çatlayan eller, kışın soba başında beklenen ekmek kokusu… O hikâyeleri dinlerken hiçbir zaman kendimi o hayatın içinde düşünmemiştim. Şimdi ilk kez, bir masalın içine yanlışlıkla düşmüş gibiydim. Otobüs her sarsıldığında, içimdeki alışkanlıklar biraz daha yerinden oynuyor, şehirli reflekslerim gevşiyordu. Sanki yalnız bir köye değil, kendimin bilmediğim bir tarafına gidiyordum.

Yan koltuktaki yaşlı adam, dizlerinde tuttuğu çuvalı sıkı sıkı kavramıştı. Her virajda çuvalı biraz daha kendine çekiyor, sanki içindeki buğdaylar kaçacakmış gibi davranıyordu. Gözlerimin baktığını fark edince başını hafifçe eğdi.
“İlk gelişin mi evlat?” dedi.
“Evet,” dedim. “Arazi ölçümü için geldim.”
“Ölç, biç,” dedi gülerek.

Cümle, kısaydı ama kulağımda tuhaf bir yankı bıraktı. Benim için toprak, metrekareye bölünmüş bir alan, koordinatlarla tanımlanmış bir yüzeydi. Burada ise başka bir şeydi; insanların dilinde yaşayan, onlarla kavga eden, onlarla barışan bir canlı gibiydi. Ölçüm işi alaycıydı onlar için.

Köy meydanında indim. Taş kahvenin önünde üç beş adam oturmuş çay içiyordu. Beni süzdüler. Şehirli olduğum yüzümden, ayakkabımdan, omzumdaki çantadan belliydi. Selam verdim. Başlarıyla karşılık verdiler. Kimse soru sormadı. Sessizlik, köyün dilinde bir tür yoklama gibiydi. Biraz ileride yaşlı birkaç amcayı kalacağım evin tarifini istemek için durdurdum. İki sokak ileride mavi boyalı evi işaret ettiler, hepsi bir ağızdan önce; muhtarın evine yönlendirdiler ama içimden bir direnç geçti. Her işin muhtarla başlaması, sanki köyün bütün hikâyesini tek bir ağıza sıkıştırmak gibiydi. Ben toprağı, insanı, emeği görmek istiyordum; tabeladaki isimleri değil.

Eve vardığımda bir delikanlı karşıladı beni. Çantamı küçük bir odada bırakıp köyün içine doğru yürüdüm. Dar sokaklarda çocuklar yalınayak koşturuyor, bir kadın çeşme başında güğüm dolduruyor, bir adam ahırın kapısında inekle konuşur gibi homurdanıyordu. Şehrin aceleciliği yoktu burada; zaman ağır ağır yürüyordu. Bir an önce işimi bitirip evime dönmek istediğim için işe koyuldum.

Tarlaların başladığı yerde, beline kadar eğilmiş bir kadın gördüm. Çapası toprağa her indiğinde kısa bir soluk veriyor, sonra yeniden eğiliyordu. Yanına yaklaştım.
“Kolay gelsin,” dedim.
Başını kaldırdı.
“Sağ ol. Şehirden misin?”
“Ölçüm yapacağım.”
“Ha…” dedi. “Gene mi ölçü? Toprağın başı ölçüden kurtulamaz.”

Adı Elif’ti. Liseyi ilçede okumuş, sonra köye dönmüş. Sözü sertti ama gözleri açıktı; insanın içini yoklar gibiydi.
“Babamdan kaldı buralar,” dedi. “Dedemden ona. Bizim alın teri çoktur bu toprakta”

Defterimi açtım. Sınırları sordum. Konuşurken elini topraktan çekmedi. Elif bir süre sustu. Gözleri, tarlanın ucundaki taşlara takıldı.
“Babam bu taşları tek tek dizmişti,” dedi. “Sınır olsun diye değil; yorulduğunda otursun, soluklansın diye”

Taşların üstünde bir hayatın izini gördüğünü anladım. Bana babasının sabah gün doğmadan kalkıp tarlaya gidişini, kışın ayazında çatlayan ellerini, mahsul iyi çıktığında eve taşıdığı sevinci anlattı. Anlattıkça sesi yumuşadı ama gözlerinin içindeki sertlik kaybolmadı.
“Toprak insana ekmek verir ama sabrı da öğretir,” dedi. “Sabretmeyen burada tutunamaz”

Onu dinlerken, şehirde sabrın yalnızca bir kelime olduğunu fark ettim; burada ise alın teri kadar somut bir şeydi. Bir an durdu.
“Şehirde toprak ne olur?” diye sordu.
“Bina olur. Yol olur.”
“Üstünü örtüyorsunuz yani,” dedi. “Toprak nefes alamazsa insan da alamaz.”
“Toprağın ölçüsü olmaz, toprak insanı ölçer,” dedi. “İnsanın gücü kadar sürersin, nefesi kadar biçersin”

Elif çok akıllıydı ve bu beni çok şaşırtmıştı. Biz aklın sadece şehirde olduğunu sanan, en boş insanlarız aslında. Ölçüme başladım. Çizgiler defterimde belirirken içimde bir huzursuzluk dolaşıyordu. Bir çizgi burada yalnız çizgi değildi.

Toprağa baktım. Benim gözümde tek renk olan yüzey, onun dilinde katman katmandı: Kurak yılın izi, bereketli yılın sevinci, kavganın açtığı yarıklar, barışın kapattığı çatlaklar.
Ölçüm yaparken, ayakkabımın altına çamur yapıştı. İstemeden yüzümü buruşturdum. Elif fark etti. Çapasını toprağa dayadı, bana baktı.
“Toprak kirletmez,” dedi. “Yalnızca sana kendini hatırlatır.”
Sustu…

Akşam kahvede otururken, kulak misafiri oldum. Tarlaların sınırları yüzünden kavga çıktığını, suyun paylaşılmadığını, güçlü olanın zayıfı sıkıştırdığını anlatıyorlardı. Kimse yüksek sesle konuşmuyordu; kelimeler ağızdan ağıza fısıltıyla dolaşıyordu. Daha fazlasını sormadım. Köyün iç işlerine karışmak istemedim.

Gece kaldığım odada uzun süre uyuyamadım. Şehrin ışıkları yerine karanlığın içinde kurbağa sesleri, uzak köpek havlamaları vardı. Defterimi açtım, gün boyunca aldığım notlara baktım. Rakamlar, çizgiler, ölçüler… Ama aklımda Elif’in sözleri vardı: Toprak insanı ölçer.

Pencereye yaklaşıp dışarı baktım. Ay, tarlaların üzerine solgun bir örtü gibi serilmişti. Sessizlik, şehirdeki gibi boş değildi; içi doluydu. Toprağın kendi sesi var gibiydi. Kendi kendime sordum: Ben gerçekten ölçüm mü yapıyordum, yoksa insanların hayatına istemeden çizgiler mi çekiyordum? Şehirde bir yanlış hesap yalnızca bir dosyanın düzeltilmesi demekti. Burada ise bir yanlış çizgi, bir ailenin ekmeğini küçültmekti. İlk kez mesleğimin ağırlığını omuzlarımda hissettim. Defteri kapattım. Uykuya dalmadan önce içimden, hiç tanımadığım bu insanlara karşı tuhaf bir sorumluluk duygusu geçti.

Ertesi gün tekrar tarlaya gittim. Elif yine oradaydı. Yüzü yorgundu.
“Bugün ölçüm bitecek,” dedim.
“Biten yalnız ölçüm olmaz,” dedi. “Bazen sabır da biter.”
Öğleden sonra iki adam tarlanın kenarında belirdi. Bakışları sertti.
“Burası bizim,” dedi biri.
Elif dimdik durdu.
“Değil,” dedi. “Babamın sınırı burası.”
Adam yere tükürdü.
“Şehirden gelen ölçsün de görelim.”
Sesleri yükseldi. Küfürler dolaştı havada. Elif geri adım atmadı. Çapasını yere vurdu.
“Yeter ulan!” dedi. “Biz de insanız. Her gelen üstümüze basacak diye mi yaşarız?”
Gözler bana döndü. Defterimdeki çizgi onların kaderi gibiydi. Cihazı yeniden kurdum. Taşları, eğimi, eski izleri hesapladım. Çizgi Elif’in dediği yerdeydi.
“Burası,” dedim.

Adam yüzünü buruşturdu, söylene söylene uzaklaştı. Elif bana baktı. Gözlerinde sevinç yoktu; ağır bir yorgunluk vardı.
“Bugün aldık,” dedi. “Ama yarın gene gelirler.”
“Ben yalnız ölçtüm,” dedim.
“Bazen ölçmek de taraf olmaktır,” dedi.

O an anladım: Şehirde öğrendiğim tarafsızlık, burada karşılığı olmayan bir lükstü. Toprak, insanı ister istemez bir yere koyuyordu.

Akşamüstü köyden ayrılırken, otobüs penceresinden tarlalara son kez baktım. Artık yalnız renk görmüyordum. Ter, kavga, umut, direnç görüyordum. Ayakkabımdaki çamur kurumuştu. Silmedim. Şehre götürdüm. Bana toprağın hafızasını hatırlatsın diye.

Filiz Tezerdi

Diğer yazılarımı okudunuz mu?

GÜZEL OLMUŞ

Etiketler:

#ölçüm #toprak hikaye köy sınır tarla

Yorumlar (1)

  1. Yıldız TEK GAMLI dedi ki:
    6 Kasım 2026, 22:56

    çok güzel bir öykü kaleminize sağlık…

    Yanıtla

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Filiz TEZERDİ

Ben Filiz Tezerdi 01.04.1978 İstanbul doğumluyum. İlkokul ve lise yıllarında profesyonel olarak Galatasaray Futbol Klübünde basketbol oynadım. Müzik tutkusu nedeniyle kısa bir dönem radyo DJ liği yaptım. Yazmak konusunda çocukluktan gelen bit alışkanlık var. Yıllarca günlük tuttum bir taşınma sırasında kaybettim sanırım en büyük kaybım. Onları hep bir kitap haline getirmek istemişimdir. Kısa hikaye, öykü ve şiirler yazıyorum.Henüz bir kitabım yok ama bir çok antoloji projelerinde yer aldım. İki çocuk annesiiyim. Özel sektörde satış danışmanı olarak çalışıyorum.

Benzer Yazılar