SOSYAL GÜDÜLER VE TOPLUMSALLIK          

Bilim
SOSYAL GÜDÜLER VE TOPLUMSALLIK          

SOSYAL GÜDÜLER ve TOPLUMSALLIK

1. Bölüm

Doğuştan var olan biyolojik güdülerimiz (temel güdüler) insan olmaya yetmez ve insan olmaya yol açmaz. Keza insan türünde doğuştan var olan biyolojik temel güdüler pek çok hayvan türlerinde de aynen vardır. Neydi bunlar hatırlayalım ;

– Nefes alıp verme

– Yeme ve içme

– Cinsel arzular

– Yaşama isteği

– Ölüm korkusu

– Uyku

Bu temel güdüler insanlaşma sonucunu doğurmaz. Öyle olsaydı bu temel güdülere sahip binlerce hayvan türünün de insanlaşması gerekirdi. İnsan olmaya türümüzü zorlayan iki kök nedeni şöyle ifade edebiliriz.

– Zayıflık

– İhtiyaçların dayatması

– Zorunluluk yasası

Bu iki olgusallık türümüzü Düşünen İnsan‘a (Homo Sapiens’e) evrilmeye zorlamıştır. Günlük pratik çabalar içindeyken (av avlama ve hazırı toplama vb.) sonuçları görme ve algoritmalar oluşturma süreçleri içinde düşüncede soyutlamayı öğrenmesi… Bilişsel beceriyi geliştirmesi (işbirliği ve güç birliği yapmayı / kolektif davranış örüntülerini başarması) insanlaşmayı sağlamıştır.

Bu formülasyonda kendiliğinden anlaşılacağı gibi kolektif çaba demek topluluğun ortak çabası demektir. Birden çok insanın grup halinde, birlikte yaşaması, çabalaması keyfiyetin değil mecburiyetin (zorunluluğun) sonucudur. 

Toplumun doğması bu zorunlu süreçlerin ve olguların sonucudur. Keza bir ve tek başına türümüz mensuplarının doğada ayakta kalması/ yaşayabilmesi mümkün değildir.

Biyolojik temel güdülere sahip türümüzün mensupları bir arada ve birlikte içine girmek zorunda kaldıkları toplum halindelik sosyal güdülerin oluşumunun temelini oluşturur.

Sosyal güdüler (sosyal duygular) toplum halinde olduğumuz için ortaya çıkan ve oluşan öznel olgulardır. Topluluk/ toplum halinde olunmasa bu güdüler olmaz ve oluşamazdı.

Nedir bunlar, hatırlayalım ;

– Başarma hırsı

– Lider olma/ baş olma isteği

– Sevme duygusu

– Dayanışma duygusu

– Paylaşma

– Kıskanma

– Öfkelenme

– Yıkıcı hisler

– Acıma ve merhamet duyguları 

– Boyun eğme/ köleci istenç

– Kendine sevdalanma

– Nefret etme

…

Evet bunlar toplum olduğumuz/ birlikte yaşadığımız için olan/ olabilen sosyal güdüler/ duygulardır. Bunlar doğuştan sonra toplum içinde toplumla yaşarken edinilirler. Toplum bunlar var olmadan olamazlardı.

Şimdi bu özet izahtan sonra esas konuya geçebiliriz. Yaşamımızda temel güdüler kadar bu sosyal güdüler de bizi güderler.

Bir tez olarak şunu ileri sürüyorum; İnsan davranışlarının önemli bir kısmı toplum içindir. İnsanın ömrünün neredeyse tümü toplum denen olgunun beğenisini, olurunu ve beklentilerini karşılamakla geçer. Ya da şöyle formüle edeyim;

Her birimizin yaşamı toplumun beklentilerine endekslidir.

Bu durumu örneklemler üzerinden anlaşılır kılmaya çalışalım:

Her insanın temel çabalarından biri güzel görünme çabasıdır. Güzellik salonları ve bakım yerlerinin çokluğuna bakıldığında durum daha anlaşılır hale gelir. Peki güzel/ şık/ bakımlı vb. görünme arzusu ve çabası ne içindir?

Mesela bir insan orman içinde yada ıpıssız bir yerde bir başına yaşamaya bırakılsa o insan güzel görünme çabasını sürdürür mü? Sürdürmeyeceği kesindir. Çünkü bu yönlü bütün çabaların gayesi beğenilme isteğidir.

Beğenilme arzumuz bütün güzel görünme çabamızın motorudur.

Devam edecek…

Doğan Karaağaç

Diğer yazılarımı okudunuz mu?

DOĞRUDAN DEMOKRASİ

Etiketler:

#bilişselbeceri #davranış #homosapiens #sosyalgüdü #temelgüdü #toplum #toplumsallık sosyoloji

Yorumlar (2)

  1. Yıldız TEK GAMLI dedi ki:
    27 Ekim 2026, 22:53

    devamını sabırsızlıkla bekliyorum hocam…

    Yanıtla
  2. Ozan Kasım KOL dedi ki:
    27 Ekim 2026, 23:01

    Her seferinde değişik şeyler öğreniyorum ve devamını bekliyorum.

    Yanıtla

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Doğan KARAAĞAÇ

O Dağ Yürekli (2011 yılında) Sewat (2012 yılında) adlı şiir kitapları yayınland1963 yılında Diyarbakır'a bağlı Çermik İlçesinin Ekrek (Köksal) köyünde çiftçi bir ailenin onuncu çocuğu olarak yaşama gözlerini açtı. İlk ve ortaokulu Çermik'te, sağlık kolejini Van'da okudu. Toplumcu- gerçekçi çizgide yazan yazarın;ı. Cendere adlı ilk romanı Ağustos 2020'de Cendere 2 adlı romanı 2021'de Alan yayıncılıktan çıktı. Cendere 3 adlı roman yazımını sürdüren yazarın Nisan 2023'te sağlıklı topluma giden yolu ve yeni bir yaşam modelinin önerisini ve insan doğasına dair yeni tezlerini de içeren İNSAN DOĞASI VE BÜYÜK ÜTOPYA adlı kitabı Alan yayıncılık tarafından yayınlandı. İNSAN DOĞASI VE KAOSTAN ÇIKIŞ adlı yeni bir çalışmayı sürdüren yazar, DİLSİZ DÜNYA adlı bu çalışması ile insanlık ailesinde doğru bir hayvan sevgisini yaratmayı amaçlamış ve doğru yaklaşımı tanımlamaya çalışmıştır. Türkiye PEN üyesi olan yazar iki çocuk babasıdır.

Benzer Yazılar