KİLİM

Eğitim
KİLİM

KİLİM

Kilim, MÖ 16. yy.larda ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. Tekniği ve estetik özellikleriyle Orta Asya, yani Türkistan sanatı olarak bilinir. Anadolu’ya Selçuklu Türkleri tarafından getirilmiştir.

Kilim; Orta Asya göçebe halkların çadır içinde nemli zemine serilmek üzere dokuduğu yer yaygısıdır. Ana malzemesi keçi kılı ve koyun yünüdür. Anadolu’da illere ve bölgelere göre dokuma tekniği, renkleri ve nakışları farklılık gösterir.

Kilim; kimine göre bir yer yaygısıdır, kimine göre renkli bir ev tekstili, kimine göre duvar süsüdür.

Oysa kilim binlerce yıllık bir kültürün günümüze uzanan eli, sesi, nefesidir.

Kilim, yolculuğuna bir koyunun yününden, bir keçinin kılından başlar. Kırkılan kıl, yün; yıkanır, temizlenir, kirlerinden arındırılır. Tarakta taranır ya da fabrikada atılır. Kınalı ellerde kirmen, teşi, eğirtmeç ile eğirilir, ip haline getirilir. Çözgüsü beyaz pamuk ipliğidir. Atkısı koyun yününden yapılır. İp haline getirilen yünler kelef yapılır, doğal kök boya ile boyanır. Yıkanıp kurutulur, yumak yapılır.

Sarı, yeşil, mavi, mor, kahverengi yumaklar kilime renk olur.

Dokunacak kilimin eni boyu belirlenerek çözgüsü yapılır. Dokuma tezgahında usta ellerde ilmekler ardı ardına atılır. Kirkit ile taranır. Genetik hafızamızda kodludur bütün nakışlar, yanışlar. Bazen tek başına dokunur kilimler, bazen de yoldaş ile sohbetler eşliğinde…

Kilim desenlerinin, yanışların her biri bir anlam taşır. En çok göz, kelebek, tarak, parmak, hayat ağacı, su yolu, pıtırak, kurt ağzı, eli belinde, yılan, ejder, koç boynuzu, akrep, tılsım, kurt izi, gül, kuş, lale, bukağı tercih edilir.

Bu motiflerin taşıdığı anlamlar ise; bolluk, bereket, nazar, doğurganlık, korunma, aşk, bağlılık, ölümsüzlüktür.

Kilim iki iplik sistemidir. Cicim, sumak, zili üç iplik sistemlidir. Son yıllarda antika kilimler oldukça değerlidir. Turistlerin rağbet ettiği bir dokuma türüdür. Unutulmaya yüz tutmuş iken atölyelerde yeniden dokunmaya başlanmıştır. Dünyaca tanınan yöresel dokumalar oldukça revaçtadır. Kilimden yastık, kırlent, çanta, cüzdan modelleri, ev tekstili de yapılmaktadır.

Bütün bunların yanında sözlü kültüre ya da verilmek istenilen mesajlara da aracılık eder. Kilim türküsü buna güzel bir örnektir.

Sevdiğine sözü olan bir kilim dokur. Kilimin dilinden ancak anlayan okur. Sırlarımı verdim sana, sevgimi verdim. Şu gönlümü kilim yaptım, yoluna serdim. Ayıptır, günahtır diye kilit vurdular dilime. Aşkı dokudum kilime, anlıyor musun?

Kilim kalbin aynasıdır, gönlün sesidir. Her nakışı bir duygunun ifadesidir. Kilim sevgiliye çağrı, aşka davettir. Kimi renkler şikâyettir, kimi hasrettir. ……

Ben şu gönül tezgâhında kilim dokudum. Erenlerin dergahında aşkı okudum. Töremizde kilim demek ilim demektir. Kilim sevdadır, özlemdir, derttir, istektir. …..

Ozanın dediği gibi bütün duygular kilim motiflerinde, renklerinde belirtilmiştir. Bir kilime sahip olduğunuzda bu şarkıyı da dinleyin, bakalım sizde ne duygular dile gelecek.

 

Elife Akgül

Editör: Nigar KAYA

Bir Önceki Yazımı Okudunuz mu?

REKLAMLAR

Yörük Kültürü’ne Işık Tutan Romanlarıma Buradan Ulaşabilirsiniz :

MELİK KIZI

LAVANTA KOKUSU

Etiketler:

#edebiyat #eğitim #öğretim #fisildayankalemler #fisildayankalemler.org #İnsan #ŞİİR #AŞK #EDEBİYAT #KALP #tarih #yaşam dünya

Yorumlar (0)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Elife AKGÜL

Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunuyum. 58 yaşındayım ve ev hanımıyım. Yörük kültüründen etkilenerek kendi yaşamım ve ailemin yaşantıları üzerinden hatıralar ile roman ve öyküler yazdım. Aynı konseptte edebi ürünler üretmeye devam ediyorum. Şu ana kadar yazdığım fakat yayınlanmamış bir roman, bir öykü, bir tiyatro senaryosu ve bir şiir bulunmaktadır. Tarzımı Cengiz Aytmatov ve Yaşar Kemal’e yakın görüyorum.

Benzer Yazılar