ÇULHA

Genel
ÇULHA

ÇULHA

Çulha, Farsça (cûlâh/cûlla) dokuyan, işleyen anlamında bir mesleği tanımlar. Eskiden bu tezgâhtan köylerde bahçeli evlerde, hemen hemen herkeste bulunurdu. Aileden çocuklara geçen bir meslekti.

Eski giysiler, kullanılmış ev tekstili eşyalar makasla ince şeritler hâlinde kesilir. İğne iplikle birbirine dikilir, yumaklar hazırlanır. Triko kazaklar, yelek, şal vb. giysiler, yine evde ne varsa eskimiş, sökülür, yumak yapılır. Dokunacak büyüklüğe göre bir çuval malzeme hazırlanır. Çözgüsü, çoğunlukla beyaz pamuk ipliğindendir. Çulfalık denilen tezgâha ve özel taraklara çözgüsü yapılır. Masuralarına renkli ipler ve dilme kumaşlardan hazırlanan atkı ipi çark ile sarılır. Tezgâhın uzunluğu en az üç metredir. Dokuyucu, ayakları bir çukurun içinde iki pedal ile idare eder. Masurayı sağ ayağını kaldırınca sağdan, sol ayağını kaldırınca soldan geçirir. Dokuma işlemi yapıldıkça dokunan kısmı silindir şeklindeki tahta kısma dolanır. Dokumanın şekli, renkleri, modeli dokuyucunun marifetine kalmıştır. İster düz çizgili ister nakışlı dokur, ortaya çok güzel dokumalar çıkarır. Geri dönüşümün en renkli, en güzel hâlidir. Genç kızların çeyizinde yer yaygısıdır. Evlerde, balkonlarda yere serilir. Divanlara, sedirlere örtü olur; savan, sofra bezi, yolluk olur. Birçok insana iş olur, aş olur, geçimlik olur.

İpek, kutnu kumaş dokumasında ise tamamen yeni ipler kullanılır. Daha nazik dokuma yöntemi uygulanır. Dokuma, halı fabrikaları yaygınlaşsa bile işlevini devam ettirir. Zamana direnir, el emeği göz nuru ürünler vermeye devam eder.

Son yıllarda çulha tezgâhları otomatik makinelere dönüşmüştür. Ev tekstili giysiler, moda sektörüne de ürünler hazırlanmaktadır. Saf ipekten kumaşlar, kutnu kumaşlar canlı renkleri ile göz kamaştırır. Halk oyunları toplulukları; Yörük, Türkmen toylarında, gösterilerde ipek ve kutnu kumaştan yapılan yöresel giysileri giyerler. Abiye giysilerde de bolca kullanılır. Ülkemizde Denizli Buldan dokumaları dünyaca ünlüdür. Karadeniz’de kullanılan yöresel giysiler de ev tekstili de öyle. Havlu, örtü, etek, elbise, çeyizlik eşyalar turistlerin ilgisini çekmektedir.

Bilindiği, görüldüğü üzere çulhacılık ve çulha tezgâhları modern zamana direnen, önemi gün geçtikçe artan bir meslek olmuştur. El emeği, göz nuru ürünler hak ettiği değeri görmeye devam etmektedir. Halk eğitimi merkezlerinde kurslar açılarak yeni ustalar yetişmektedir. Zamanın yapay, suni ürünlerine karşı değerini korumaktadır. Bu mesleği korumak, devamını sağlamak adına sizler de bir çulhadan bir ürün alıp kullanmaya ne dersiniz?

 

Elife Akgül

Editör: Elif Ünal Yıldız

Bir Önceki Yazımı Okudunuz mu?

BONCUK İLE HANIM

Yörük Kültürü’ne Işık Tutan Romanlarıma Buradan Ulaşabilirsiniz :

MELİK KIZI

LAVANTA KOKUSU

Etiketler:

#çulha #değerlendirme #Doğa #dokuma #elyapımı #geridönüşüm #kültür #tarih #tezgah #yörük

Yorumlar (1)

  1. Yıldız TEK GAMLI
    • 3/04/2026

    annemin eskiyen kıyafetlerimizi dilerek çıkardığı yumaklar yolluk, örtü olurdu. ne güzel anlatmışsınız hocam. annelerimiz her şeyi tekrar kullanmada harikaydı...

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Elife AKGÜL

Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunuyum. 58 yaşındayım ve ev hanımıyım. Yörük kültüründen etkilenerek kendi yaşamım ve ailemin yaşantıları üzerinden hatıralar ile roman ve öyküler yazdım. Aynı konseptte edebi ürünler üretmeye devam ediyorum. Şu ana kadar yazdığım fakat yayınlanmamış bir roman, bir öykü, bir tiyatro senaryosu ve bir şiir bulunmaktadır. Tarzımı Cengiz Aytmatov ve Yaşar Kemal’e yakın görüyorum.

Benzer Yazılar